سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

75

الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى)

و حروف علّه عبارتند از : واو و ياء و الف و به آنها حروف مدّ و لين نيز مىگويند . بايد توجّه داشت الفى از حروف علّه است كه از واو يا ياء قلب شده باشد . انواع معتلّ هفت تا است بشرح زير : نوع اوّل معتلّ الفاء معتلّ الفاء كلمه‌اى است كه فاء الفعلش حرف علّه باشد و به آن « مثال » نيز گفته مىشود زيرا در احتمال حركات با صحيح مشابه و مماثل است چنانچه وعد با ضرب و نصر شباهت دارد . امّا معتلّ الفائى كه فاء الفعلش واو باشد پس واو از مضارع آن‌كه بر وزن « يفعل » بكسر عين باشد و نيز از مصدرش كه بر وزن « فعله » هست حذف شده ولى در ساير تصاريفش سالم و محفوظ باقى مىماند فلذا مىگوئى : وعد ( وعده داد ) ماضى معلوم . يعد ( وعده مىدهد ) مضارع معلوم . عدة ( وعده دادن ) مصدر . وعدا ( وعده دادن ) مصدر . واعد ( وعده‌دهنده ) اسم فاعل . موعود ( وعده‌داده شده ) اسم مفعول . عد ( وعده بده ) امر حاضر . لا يعد ( نبايد وعده دهد ) نهى . و همچنين است :